PIERWSZA POMOC PRZEDMEDYCZNA

Jeżeli cokolwiek w zachowaniu Waszego Dziecka Was niepokoi, skontaktujcie się ze swoim lekarzem. To Wy jesteście Mamą i Tatą, znacie swoje Dziecko najlepiej. Dlatego nie wpadajcie w panikę, ale też nie lekceważcie niepokojących objawów.
SPIS TREŚCI

Jeśli Wasze Dziecko jest niespokojne lub wręcz przeciwnie, osowiałe, nie ma apetytu, ma gorączkę, biegunkę, wymiotuje, ma katar, kaszel, skontaktujcie się z pediatrą. Lekarz zada Wam dodatkowe pytania i powie, co robić dalej. Nie ma niepotrzebnych telefonów, a żaden niepokojący Was objaw nie może pozostać bez reakcji. Lepiej zadzwonić raz niepotrzebnie niż przeoczyć początek infekcji. U dziecka choroba może rozwinąć się bardzo gwałtownie, dlatego bądźcie czujni. Reagujcie na każdą zmianę zachowania Waszego Dziecka, czasami Mamy zgłaszają „moje dziecko zachowuje się inaczej niż zwykle, nie umiem tego dokładnie opisać”. Każde „inaczej niż zwykle”, powinno skłonić Was do bacznego przyjrzenia się Waszemu Skarbowi.

Na co zwrócić uwagę, gdy podejrzewacie chorobę? Jak postępować?

  1. Zmierzcie temperaturę – pamiętajcie, że małe dziecko może mieć temperaturę nawet do 37,5 st.C, dobrą praktyką jest mierzyć temperaturę dziecka 1x dziennie, wtedy będziecie wiedzieli, jaką temperaturę ma zazwyczaj;
  2. Jeśli dziecko ma gorączkę, zanotujcie, o której podaliście lek przeciwgorączkowy, jaki, w jakiej dawce, po jakim czasie temperatura zaczęła spadać, po jakim czasie znowu narasta, czy w okresach bez gorączki dziecko je i zachowuje się tak jak zwykle, jest aktywne, wesołe czy raczej marudne i płaczące;
  3. Zwróćcie uwagę, czy dziecko ślini się bardziej niż zwykle, wkłada wszystko do buzi, ma rozpulchnione dziąsła;
  4. Zapisujcie, ile dziecko je i pije, będziecie w stanie łatwo zaobserwować zmiany apetytu;
  5. Zanotujcie, jak dziecko się wypróżnia, ilość stolców na dobę, czy konsystencja stolców jest inna niż zwykle, czy to biegunka, czy zaparcie, czy zapach stolca jest bardziej intensywny niż zwykle, jaki jest kolor stolca;
  6. Czy dziecko wymiotuje? Ulewa więcej niż zwykle?
  7. Jeśli ma katar – jakiego koloru? Gęsty czy rzadki? Czy w czasie snu zamyka buzię czy oddycha przez usta? Czy katar przeszkadza mu w nocy albo przy karmieniu?
  8. Jeśli dziecko ma kaszel czy zakaszle i odkaszle, czy są to napady kaszlu, czy występuje kaszel „szczekający” (przypominający szczekanie psa), co łagodzi lub nasila kaszel (np. wejście z zimnego do ciepłego pomieszczenia, wysiłek fizyczny), kiedy dziecko kaszle więcej – w dzień czy w nocy? Po przebudzeniu czy w ciągu dnia? Na leżąco czy w pozycji siedzącej? Czy kaszlowi towarzyszy katar, gorączka?
  9. Jeśli wystąpiła wysypka, gdzie jest zlokalizowana, czy swędzi, jest zlokalizowana w jednym miejscu czy występuje na całym ciele, czy po wystąpieniu nasila się, zajmuje nowe obszary? Czy dziecko ma objawy alergii? Co nowego pojawiło się w diecie? Nowy proszek, płyn do płukania? Zmiana otoczenia, wody?

Są to niezwykle cenne informacje dla lekarza Waszego Dziecka, im więcej szczegółów zauważycie, tym łatwiej będzie postawić diagnozę. Małe dziecko niestety niewiele jest nam w stanie powiedzieć o tym, co mu dolega.

Pamiętajcie jednak, nie wpadajcie w panikę, nawet jeśli dziecko gorączkuje, ma słabszy apetyt, jest marudne, to nie musi być nic poważnego. Może Wasze Dziecko po prostu ząbkuje (to naprawdę może wyglądać dramatycznie i spektakularnie!). Pozwólcie podjąć decyzję, co dalej, lekarzowi Waszego Dziecka, któremu ufasz. Jeśli pomimo konsultacji lekarskiej, nadal coś Was niepokoi – szukajcie dalej. To Wy znacie swoje Dziecko najlepiej i wiecie doskonale, kiedy coś jest nie tak.

Kiedy dzwonić na pogotowie?

Pamiętajcie! Pogotowie to nie pomoc doraźna!!!

Jeśli objawy są łagodne, nie narastają gwałtownie, lepszym wyborem będzie kontakt z Waszym Pediatrą, który zna Wasze Dziecko.

 W jakich sytuacjach należy bezwzględnie zadzwonić na pogotowie?

  1. Drgawki (pamiętajcie, aby spróbować odróżnić, czy to są drgawki czy drżenia. Drżenia po przytuleniu, okryciu kocem, złapaniu za rękę/nogę mijają, drgawki nie). Jeśli macie wątpliwości, zadzwońcie na pogotowie;
  2. Wiotczenie lub sztywnienie ciała;
  3. Utrata przytomności, zwłaszcza po urazie, upadku;
  4. Długi sen dziecka (dłuższy niż zwykle) trudność z wybudzeniem, dziecko apatyczne, bez kontaktu, niechęć do przyjmowania pokarmu/płynów;
  5. Bezdech/zakrztuszenie/zasinienie dziecka;
  6. Gorączka, której nie udaję się obniżyć lekami przeciwgorączkowymi;
  7. Nasilona duszność: płytki oddech, trudność ze złapaniem powietrza;
  8. Zjedzenie/połknięcie substancji toksycznej, ciała obcego, zwłaszcza jeśli towarzyszą temu wymioty, kaszel, itp.;
  9. Uporczywe wymioty, zwłaszcza połączone z biegunką, brak możliwości napojenia dziecka;
  10. Nagły, silny ból brzucha, brak stolca, zwłaszcza jeśli towarzyszą temu wymioty;
  11. Masywny krwotok, poważne zranienie, silny uraz;
  12. Wyziębienie, udar cieplny;
  13. Bardzo silna reakcja alergiczna;
  14. Mocne poparzenia, zwłaszcza wrzątkiem, gorącym rosołem ,itp.;
  15. Porażenia prądem.

Jeśli odczuwacie silny lęk i niepokój o zdrowie i życie Waszego Dziecka, jeśli czujecie, że coś jest nie tak, że dzieje się coś poważnego, jeśli nie możecie skontaktować się ze swoim lekarzem, nie wiecie, co robić, dzwońcie na pogotowie! Nie bójcie się, będziecie mieli okazję porozmawiać z dyspozytorem, dopyta Was o dodatkowe objawy, podpowie, co robić i to on ostatecznie zadecyduje, czy przyjedzie do Was karetka.

Pamiętaj: można wezwać pogotowie z telefonu zablokowanego!

Jak rozmawiać z Dyspozytorem?

To bardzo ważny element zgłoszenia. Postarajcie się zachować spokój. Pamiętajcie! Płacz, krzyki, obrażanie dyspozytora nic nie dają, opóźniają tylko moment udzielenia pomocy Waszemu Dziecku. Jeśli nie czujecie się na siłach, a ktoś inny, dorosły jest w domu, poproście go, by zadzwonił.

Jeśli podejrzewacie, że dziecko jest nieprzytomne, sprawdźcie, czy oddycha, czy nawiązuje kontakt,

Rozumiemy, że w sytuacji, gdy zdrowie i życie Waszego Dziecka jest zagrożone, odchodzicie od zmysłów, dlatego przygotujcie sobie poniższe informacje wraz z numerem telefonu 999/112 i umieśćcie je w łatwo dostępnym miejscu (na lodówce, przy łóżeczku dziecka, itp.). Pozwoli Wam to na przekazanie wszystkich niezbędnych informacji w sytuacji, gdy wpadniecie w panikę, a podstawowe pytania zadane przez dyspozytora, będą wydawały się bez sensu.

ROZMOWA:

  • Przedstawcie się;
  • Powiedzcie, gdzie jesteście – podajcie adres lub lokalizację; to bardzo ważne w sytuacji, gdy nagle rozmowa zostanie przerwana, rozładuje się telefon, stracicie zasięg sieci, dyspozytor znając Wasz adres może natychmiast wysłać karetkę,;
  • Powiedzcie, co się stało:
    • czy jest to np. zachorowanie (napad duszności, drgawek itd.);
    • wypadek komunikacyjny;
    • uraz;
    • oparzenie;
    • inne niepokojące powody, dla których dzwonisz;
  • Podajcie informacje o dziecku:
    • wiek;
    • choroby;
    • zaburzenia;
    • przebyte zabiegi/procedury medyczne;
    • czy jest przytomne;
    • czy reaguje;
    • czy się rusza;
    • czy oddycha (jeżeli wiesz);
    • jakie są ewentualne obrażenia (krwotoki, złamania);
    • na co się skarży (jeśli mówi lub wskazuje);
    • inne obserwacje (np. drgawki, jest blady, osłabiony itp.);
  • odpowiedzcie cierpliwie na wszystkie ewentualne pytania!

Pamiętajcie! Wszystko, o co pyta dyspozytor, ma pomóc Waszemu Dziecku, nie krzyczcie na niego, że to bez sensu, po co Pan/Pani o to pyta, to tylko niepotrzebnie zabierze czas,;

  • zapytajcie, jak możecie jeszcze pomoc swojemu Dziecku;
  • na koniec jeszcze raz się przedstawcie, podajcie numer telefonu, z którego dzwonicie i spokojnie czekajcie na ewentualne pytania dyspozytora;
  • ABSOLUTNIE NIGDY NIE ODKŁADAJCIE SŁUCHAWKI PIERWSI – ZAWSZE CZEKAJCIE, AŻ DYSPOZYTOR ZAKOŃCZY ROZMOWĘ!

Uraz, wypadek

Nie spuszczacie swojego Dziecka z oka, pilnujecie bez przerwy, a ono spada z łóżka, przewraca się, spada ze schodów, rozbija głowę…

Nie obwiniajcie się, to się zdarza, nie jesteście robotem, automatyczną nianią. Jesteście człowiekiem, który ma prawo iść do toalety, zrobić sobie coś do jedzenia, czy paść ze zmęczenia. Jesteście najlepszą Mamą i najlepszym Tatą, jakich ma Wasze Dziecko, dlatego nie rozpaczajcie, że to Wasza wina. Zastanówcie się, jak mu pomóc.  Zwróćcie uwagę na niepokojące objawy, a gdy sytuacja jest już opanowana, zastanówcie się, czy w Waszym domu nie są potrzebne dodatkowe zabezpieczenia.

Zwróćcie uwagę na objawy, które pojawiają się nagle lub w krótkim okresie czasu po nagłym zdarzeniu:

  • czy doszło do utraty przytomności;
  • czy jest możliwy uraz głowy;
  • czy jest możliwy krwotok wewnętrzny;
  • czy podejrzewasz złamanie
  • czy podejrzewasz duży ubytek krwi;
  • czy dziecko czuje się osłabione;
  • czy ma zaburzenia wzroku, słuchu, nie pamięta, co się stało;
  • czy występują trudności z oddychaniem;
  • czy na dziecko działały duże siły (spadł z wysokości, został potrącony).

Co powinno Was zaniepokoić po urazie głowy dziecka:

  • pogarszanie się stanu świadomości, nadmierna senność;
  • utrata przytomności zaraz po urazie lub w ciągu kilku godzin po urazie powyżej 1 minuty;
  • nudności lub wymioty (więcej niż 3 x);
  • nierówność lub poszerzanie się źrenic;
  • asymetria ruchów kończyn (niedowłady);
  • zaburzenia oddechowe;
  • drgawki;
  • zaburzenia mowy;
  • zaburzenia widzenia;
  • niepamięć tego, co się stało (u starszych dzieci).

Jeśli dziecko po urazie nie wymaga hospitalizacji, podejmijcie następujące kroki:

  • obserwujcie dziecko przez 24 godziny po urazie, poproście kogoś z rodziny, przyjaciół, ustalcie dyżury, nie jesteś w stanie czuwać całą dobę;
  • jeśli dziecko śpi dłuższej niż 4 godziny, obudźcie je w celu oceny stanu świadomości;
  • posiłki i napoje powinno się podawać w małych ilościach, ale częściej;
  • dziecko powinno wypoczywać, leżąc z głową uniesioną o 30–45 stopni.

Gdy Wasze Dziecko straciło przytomność, nie możecie czekać na przyjazd pogotowia, musicie działać!

Czekać na pogotowie? A może szybciej będzie pojechać do szpitala?

Nigdy nie transportujcie:

  • osób, które uległy wypadkowi, gdzie działały duże siły (wypadek drogowy, upadek z wysokości),
  • osób, które doznały urazów głowy,
  • straciły nawet na krótki czas przytomność,
  • osób, które mają niepokojące objawy (np. nie pamiętają wypadku, mają objawy wstrząsu, silne bóle),
  • kiedy podejrzewacie, że stan poszkodowanego może się nagle pogorszyć,
  • dziecka pod wpływem stresu, gdy nie jesteście w stanie skupić się na jeździe.

Pamiętajcie, że zawsze możecie, a nawet powinniście, skonsultować się z Dyspozytorem Pogotowia. Jeżeli macie jakiekolwiek wątpliwości, czy w danym przypadku możecie sami zawieźć poszkodowanego do szpitala – po prostu zadzwońcie pod 999 i o to zapytajcie. Jeżeli macie wątpliwości, domagajcie się przyjazdu karetki pogotowia lub potwierdzenia przez dyspozytora, że możecie przywieźć poszkodowanego sami. To nie ma być Wasza decyzja, lecz jego, podjęta w oparciu o dostarczone przez Was informacje.

Waszym obowiązkiem, jako osób udzielających pierwszej pomocy, jest przede wszystkim jak najbardziej profesjonalne ocenienie stanu i przekazanie wszystkich ważnych informacji dyspozytorowi. Zabezpieczenie poszkodowanego tak, żeby jego stan się nie pogorszył do czasu przyjazdu pogotowia.

 

Sytuacja zagrożenia życia

Mamy nadzieję, że nie będziecie musieli skorzystać z tych rad, ale chcemy, abyście byli przygotowani na każdą ewentualność.

Postarajcie się regularnie ćwiczyć resuscytację. Wystarczy wziąć lalkę lub misia, przejść wszystkie kroki po kolei. Tak, abyście mogli to robić bez zastanowienia, odruchowo. Dzięki temu, gdy trzeba będzie skorzystać z tej wiedzy, nie wpadniecie w panikę, nie będziecie się zastanawiać, co tam było dalej, tylko będziecie działać. Od tego może zależeć życie Waszego Dziecka.

Ocena stanu wg określonego schematu ułatwia dalsze postępowanie.

Ocena stanu – ABCD

A – airway – Sprawdźcie, czy drogi oddechowe są drożne, jeżeli nie, udrożnijcie.

B – breathing – Sprawdźcie, czy oddycha i jak (ile oddechów na minutę); jeśli nie oddycha, podejmijcie resuscytacje.

10 s – 2 oddechy

C – circulation – Oceńcie, czy nie ma krwawień zewnętrznych, jeżeli są, zatamujcie je. Sprawdźcie kolor i temperaturę skóry i zapewnijcie komfort termiczny.

D – disability – Oceńcie stan przytomności.

 

RESUSCYTACJA NIEMOWLĘCIA

  • Sprawdźcie jego przytomność
  • Dotykajcie stopy, głowy, poklepcie, uszczypnijcie, włóżcie palec w dłoń i zobaczcie, czy ją zaciśnie, sprawdźcie, czy ma napięte mięśnie;
  • Wołajcie o pomoc
  • Nie bójcie się zrobić tego teraz! Ważne jest, by ktoś Wam pomógł, wezwał karetkę, zabezpieczył miejsce, zmienił podczas działania, itp., gdy już przystąpicie do resuscytacji, nie będziecie mieć na to czasu;
  • usuńcie ubranie, tak żeby widzieć środkową część mostka

Ubranie może amortyzować ucisk, utrudnia znalezienie precyzyjnego miejsca ucisku, utrudnia ocenę ruchów klatki piersiowej. Pamiętajcie jednak, że czas jest bardzo ważny. Jeżeli rozbieranie dziecka zajęłoby zbyt dużo czasu – lepiej od razu przystąpić do resuscytacji – nawet przez koszulkę czy sweter.

  • Połóżcie dłoń na czole i palce na twardej części brody – wyprostujcie głowę;
  • Nie odchylajcie zbyt mocno;
  • Zbadajcie oddech przez 10s (zbliżcie policzek i ucho do ust dziecka, obserwujcie, czy klatka piersiowa się unosi – widzę, czuję, słyszę!);
  • Wykonajcie 5 oddechów, obejmując usta i nos; oddech powinien trwać ok 1s

Między jednym a drugim oddechem, odwróćcie głowę na bok, tak, żeby nie wdychać ponownie powietrza, które „wydycha” dziecko i równocześnie mieć możliwość obserwacji klatki piersiowej.

Nie skracajcie oddechów, nie róbcie ich na siłę i nie wdmuchujcie dużej ilości powietrza. Jeżeli będziecie wdmuchiwać zbyt mocno, za szybko lub za dużo – powietrze trafi do żołądka dziecka zamiast do płuc.

  • Obserwujcie, czy oddech i krążenie powróciły;
  • 30 uciśnięć – 2 palcami szybko i mocno, dolna 1/3 mostka na głębokość 1/3 przekroju ciała dziecka;
  • 2 oddechy;
  • Prowadźcie resuscytację przez 1 minutę;
  • Wezwijcie pogotowie;
  • Kontynuujcie resuscytację do czasu przyjazdu pogotowia lub powrotu oddechu.

PAMIĘTAJCIE!

NAJPIERW MUSICIE ROZPOCZĄĆ RESUSCYTACJĘ, A DOPIERO POTEM WZYWAĆ POGOTOWIE!!!

Dlatego tak ważne jest wołanie o pomoc, dodatkowa osoba może wezwać pogotowie lub zmienić Was przy resuscytacji, gdy zajdzie taka potrzeba.

Pamiętajcie: ZAWSZE kontrolujcie oddech przez 10 s.

Jeżeli nie słyszycie PRZYNAJMNIEJ DWÓCH oddechów, musicie założyć, że poszkodowany nie oddycha, nawet jeżeli usłyszeliście pojedyncze westchnięcie.

W razie JAKICHKOLWIEK wątpliwości, zakładajcie brak oddechu.

Tylko przestrzeganie tych zasad, zapewni poprawną ocenę sytuacji i podjęcie właściwych dalszych działań.

Oddech = życie

Po uproszczeniach procedur obowiązujących w pierwszej pomocy, kontrola czynności życiowych, która wcześniej obejmowała sprawdzenie oddechu i tętna – teraz polega wyłącznie na kontroli oddechu. Specjaliści doszli do wniosku, że kontrola tętna stwarza dużo problemów i osoby pomagające często nie potrafią przeprowadzić jej poprawnie. Z drugiej strony, w zdecydowanej większości przypadków, brak oddechu oznacza też brak tętna.

Pamiętaj:

jest ODDECH – OK

brak ODDECHU – NZK (nagłe zatrzymanie krążenia)

Są 3 sytuacje (tylko i wyłącznie 3), w których dopuszczalne jest przerwanie resuscytacji:

  1. Lekarz wydaje wam jasne polecenie, że możecie przestać i dalszą resuscytację przejmują specjaliści.
  2. Nie macie już siły kontynuować – zróbcie przerwę.
  3. Zauważacie oznaki powrotu krążenia np.:
    1. wyczuwacie oddech podczas fazy oddechów ratowniczych
    2. dziecko poruszyło ręką
    3. otworzyło oczy, mrugnęło
    4. zakaszlało, westchnęło, zaczęło płakać.

Zróbcie przerwę na ponowną kontrolę oddechu i postępujcie w zależności od wyniku.

 

RESUSCYTACJA DZIECKA W WIEKU 1-12 LAT

 
  • wołajcie o pomoc;
  • udrożnijcie drogi oddechowe – w trakcie udrażniania możecie sprawdzić przytomność;
  • sprawdźcie przytomność;
  • zbadajcie oddech – 10 s – pojawienie się 2 lub 3 oddechów;
  • 5 oddechów – zatkajcie nos, wdmuchujcie powietrze spokojnie do uniesienia klatki piersiowej;
  • kontrolujcie powrót oddechu;
  • 30 uciśnięć – dłoń na środku klatki piersiowej – ucisk na 1/3 głębokości ciała dziecka, pamiętajcie, uciskajcie nasadą dłoni nie całą dłonią, u małego dziecka ucisk można wykonać 2 palcami wskazującym i środkowym;
  • 2 oddechy;
  • prowadźcie resuscytację przez 1 min;
  • wezwijcie pogotowie;
  • kontynuujcie resuscytację do przyjazdu pogotowia lub powrotu oddechu.

Ocena przytomności

Przytomność można stracić z wielu powodów np. uderzenia w głowę, oznacza to prawie całkowite „wyłączenie” mózgu. Pozostają aktywne tylko podstawowe funkcje – takie jak np. oddychanie czy bicie serca.

Osoba nieprzytomna:

  • nie reaguje na głos
  • nie reaguje na dotyk
  • nie reaguje na ból
  • ma „wyłączone” wszystkie mięśnie – mówi się, że są „wiotkie”

Największe zagrożenie jest spowodowane wiotkością mięśni. Ponieważ nie działają również mięśnie utrzymujące język we właściwej pozycji, to u poszkodowanego leżącego na plecach, zapada się on, blokując drogi oddechowe. To wystarczy, żeby odciąć zupełnie dopływ tlenu do mózgu i po ok 5 minutach spowodować śmierć. Dlatego pamiętajcie, aby nieprzytomne dziecko ułożyć na boku np. na rękach, a starsze w pozycji bocznej ustalonej.

Pamiętajcie, aby u nieprzytomnego dziecka, kontrolować oddech. Jeśli dziecko się poruszy, skrzywi, wykaże jakąkolwiek aktywność, to znaczy, że nie jest nieprzytomne.

Kompletny schemat postępowania z osobą nieprzytomną wygląda następująco:

  • kontrola przytomności (reakcja na głos i dotyk);
  • kontrola oddechu;
  • jeżeli jest oddech – ułożenie w pozycji bocznej;
  • chronienie przed utratą ciepła – najlepiej okrycie folią ratunkową;
  • wezwanie pogotowia ratunkowego;
  • kontrola oddechu przynajmniej raz na minutę.

ZAKRZTUSZENIE NIEMOWLĘCIA

Objawy:

  • kaszel lub brak oddechu (bezdech);
  • zaczerwienienie twarzy;

Postępowanie:

  • nie usuwajcie niczego z gardła na ślepo;
  • obserwujcie niemowlę – połóżcie je na boku lub na swoim przedramieniu;
  • jeśli kaszle, nie podejmujcie żadnych czynności, skontaktujcie się z lekarzem;
  • spróbujcie usunąć ciało obce przez uderzenie między łopatki 5x (dziecko skierowane głową w dół); sprawdźcie palcem jamę ustną, czy coś nie zalega, nie blokuje, przed obrotem na plecy sprawdźcie jamę ustną;
  • sprawdźcie przytomność;
  • wykonajcie 5 uciśnięć klatki piersiowej 2 palcami;
  • jeśli niemowlę straci przytomność lub stanie się wiotkie, wykonajcie wstępnie 5 wdechów;
  • następnie wykonajcie 30 uciśnięć klatki piersiowej /2 wdechy;
  • wdechy po zakrztuszeniu mogą nie unosić klatki piersiowej, wykonujcie je jednak, bo mogą przesunąć ciało obce i odblokować płuca – w szpitalu lekarze usuną ciało obce;
  • wołajcie o pomoc;
  • połóżcie dłoń na czole i palce na twardej części brody – wyprostujcie głowę, nie odchylajcie zbyt mocno;
  • zbadajcie oddech przez 10 s (WIDZĘ, CZUJĘ, SŁYSZĘ);
  • jeśli przyczyną było zakrztuszenie, do którego doszło na Waszych oczach, zacznijcie od razu 30 uciśnięć i 2 wdechy, bez wstępnych 5 wdechów;
  • jest szansa, że podczas uciśnięć ciało obce zostanie wypchnięte;
  • 30 uciśnięć – 2 palcami szybko i mocno, dolna 1/3 mostka na głębokość 1/3 przekroju ciała dziecka;
  • 2 oddechy;
  • prowadźcie resuscytację przez 1 minutę;
  • wezwijcie pogotowie;
  • kontynuujcie resuscytację do czasu przyjazdu pogotowia lub powrotu oddechu.

ZAKRZTUSZENIE STARSZEGO DZIECKA

Objawy:

  • kaszel lub brak oddechu;
  • dziecko robi się czerwone, a potem sinieje;

Nie usuwajcie niczego z gardła na ślepo, nie próbuj „wytrząsnąć” z dziecka ciała obcego trzymając je głową w dół.

Postępowanie:

Kontrola oddechu

  • zapytajcie czy dziecko może oddychać, czy dusi się;
  • jeśli dziecko jest w stanie mówić i kaszleć, zachęćcie do kaszlu i powstrzymajcie się od innych czynności.

Postępowanie, gdy kaszel jest nieefektywny:

  • 5 uderzeń między łopatki – nadgarstkiem;
  • 5 uciśnięć nadbrzusza w kierunku do siebie i do góry – ułóżcie pięść pod żebrami dziecka;
  • wykonujcie na zmianę aż do wykrztuszenia lub utraty przytomności;
  • w tym momencie poproście kogoś o wezwanie pogotowia;
  • jeśli jesteście same/sami, wezwijcie pogotowie, gdy stan dziecka się zmieni – odkrztusi lub straci przytomność.

GDY DZIECKO STRACI PRZYTOMNOŚĆ

  • 5 wstępnych wdechów;
  • 30 uciśnięć;
  • 2 wdechy.

Przedmioty, którymi może zakrztusić się dziecko:

  • monety;
  • baterie;
  • przedmioty biurowe;
  • agrafka i wiele innych.


TAMOWANIE KRWOTOKU

Jeśli doszło do poważnego zranienia kończyny górnej lub dolnej i krwotoku, połóżcie dziecko, unieście zranioną kończynę (to spowoduje, że krew będzie pompowana „pod górę”, a więc będzie wypływać wolniej) i mocno uciśnijcie miejsce krwotoku.

OPATRUNEK UCISKOWY

Aby wykonać opatrunek tamujący poważny krwotok (tzw. opatrunek uciskowy), przygotujcie potrzebny sprzęt:

  • gazę jałową (jeśli masz pod ręką);
  • element uciskowy (w miarę twardy przedmiot bez ostrych krawędzi np. zwinięty bandaż, itp.);
  • materiał opatrunkowy (bandaż, chusta trójkątna lub jeśli nie masz apteczki – dowolny kawałek materiału jak szal, apaszka, itp.).

Postępowanie:

  • połóżcie bezpośrednio na ranę jałową gazę i przyciśnijcie ją mocno ręką;
  • owińcie ranę materiałem opatrunkowym jeden raz, tak, aby przytrzymać gazę na miejscu;
  • połóżcie w miejscu zranienia przygotowany element uciskowy;
  • owińcie wszystko pozostałą częścią materiału opatrunkowego, tak żeby zapewnić porządny ucisk na ranę.

Oczekując na przyjazd pogotowia, zapewnijcie:

  • komfort psychiczny (rozmawiajcie, przytulajcie i uspokajajcie dziecko)
  • komfort termiczny (okryjcie folią termiczną lub po prostu dodatkowym ubraniem).

Tak wykonany opatrunek, jeżeli jest dobrze wykonany, wystarczy do zatamowania nawet poważnego krwotoku. Kiedy już skończycie, przyjrzyjcie się uważnie, czy krew, mimo wszystko, nadal nie cieknie.

Pamiętajcie o ważnej zasadzie!

Raz założony opatrunek uciskowy może być usunięty wyłącznie przez lekarza. Jeżeli krwotok nie ustaje, wykonaj drugi opatrunek na pierwszym, dokładając element uciskowy lub starając się o mocniejszy ucisk.

URAZ GŁOWY

  • kontrolujcie przytomność i oddech;
  • wezwijcie pogotowie;
  • uspokajajcie dziecko;
  • jeśli na głowie jest rana, przyłóżcie opatrunek z dużej ilości gazy – opatrunek ma chłonąć wypływającą krew, nie można dopuścić do wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego.

ABSOLUTNIE NIE STOSUJ OPATRUNKU UCISKOWEGO W PRZYPADKACH:

  • niewielkich urazów głowy, trzeba wtedy schłodzić miejsce uderzenia, zaopatrzyć ranę
  • przy siniakach, guzach – możesz posmarować je żelem z arniką
  • obserwujcie dziecko
  • jeśli pojawią się nudności, wymioty, ból głowy, zawroty, utrata przytomności, niepamięć, zadzwońcie na pogotowie

MOŻE TO ŚWIADCZYĆ O WSTRZĄŚNIENIU MÓGU

 

URAZ KRĘGOSŁUPA

Jakie zdarzenie może wskazywać na zwiększone ryzyko urazu kręgosłupa?

Sytuacje, kiedy z góry zakładamy uraz kręgosłupa, to:

  • upadek z wysokości (z drabiny, z konia, z dachu, z okna, ze schodów, itp.);
  • skoki do wody;
  • potrącenia przez samochód;
  • w każdym przypadku zranienia głowy lepiej dopuszczać możliwość urazu kręgosłupa w odcinku szyjnym i zachować podwyższoną ostrożność.

Objawami wskazującymi na uraz głowy mogą być:

  • widoczne rany na głowie;
  • poszkodowany nie pamięta, co się stało;
  • ból głowy lub szyi.

Czasami do urazu kręgosłupa może dojść w trakcie tak niepozornie wyglądających wypadków, jak np. upadek po potknięciu, uderzenie piłką. Najczęściej nie spotkacie się wtedy z żadnymi objawami sygnalizującymi wprost, że doszło do urazu kręgosłupa. Najwięcej informacji da analiza zdarzenia.

Jeżeli jednak dojdzie do złamania kręgosłupa lub uszkodzenia rdzenia kręgowego, mogą się pojawić niektóre z takich objawów:

  • mimowolne oddanie moczu lub kału;
  • trudności w oddychaniu;
  • brak czucia w rękach lub nogach;
  • niedowład kończyn;
  • ból pleców, karku;
  • brak możliwości poruszania szyją.

KAŻDY Z NICH TRZEBA TRAKTOWAĆ BARDZO POWAŻNIE!

Aby zmniejszyć ryzyko przerwania rdzenia kręgowego, trzeba dążyć do jak najlepszej stabilizacji kręgosłupa. Oznacza to po prostu jego unieruchomienie.

Postępujcie  według poniższych zasad:

  1. Jeżeli to możliwe – w ogóle nie poruszajcie dziecka. Pozostawcie dziecko w takiej pozycji, w jakiej je zastaliście i wyznaczcie jedną osobę, która delikatnie będzie przytrzymywać głowę dziecka aż do przybycia pogotowia. Najwygodniej jest uklęknąć z tyłu i trzymać jego głowę między swoimi kolanami. Celem jest zagwarantowanie, że głowa będzie cały czas idealnie nieruchomo, nawet w przypadku delikatnych poruszeń np. przy robieniu opatrunku gdzieś na innych częściach ciała.
  2. Jeżeli konieczne jest poruszanie / przeniesienie wykorzystajcie jak najwięcej osób do pomocy – idealnie to 3-4 osoby. Wszystkie ruchy ciałem powinny być wykonane w taki sposób, żeby kręgosłup ani razu się nie wygiął, a głowa pozostała cały czas w takiej samej pozycji w stosunku do reszty ciała. Jedna osoba powinna trzymać i pilnować wyłącznie głowy.
  3. Jeżeli brakuje czasu lub ludzi – skoncentrujcie się na stabilizacji odcinka szyjnego. To znaczy pilnujcie, żeby nie było żadnego poruszenia głową w stosunku do reszty ciała.

Oczywiście – zwłaszcza w przypadku ewakuacji (np. z miejsca wypadku, pożaru itp.) może okazać się, że nie ma czasu i możliwości zadbać nawet o głowę – w takim razie trudno – ucieczka od bezpośredniego zagrożenia wciąż jest najważniejsza.

Jeżeli miał miejsce poważny wypadek, typu potrącenie pieszego lub upadek z wysokości i jesteście w stanie bez poruszania poszkodowanego z całą pewnością stwierdzić, że oddycha – nie poruszajcie nim. Jeżeli jednak nie słyszycie oddechu, wykonajcie wszystkie konieczne czynności opisane standardami, tj. udrożnijcie odchylając głowę do tyłu i jeżeli to konieczne, odwróćcie na plecy.

Postępowanie z przytomnym dzieckiem, często zdenerwowanym i wystraszonym na skutek wypadku, bardzo często jest dużym wyzwaniem. Zwłaszcza jeśli jest w szoku, jest pobudzone, ma dużo siły, nie czuje bólu.

Najważniejszy jest jasny komunikat ,np.:

– Kochanie leż spokojnie, nie ruszaj główką, Mamusia Cię pogłaszcze.

Żeby ułatwić wykonanie tego polecenia, trzeba, o ile to tylko możliwe, cały czas znajdować się przed dzieckiem, rozmawiać z nim i patrzeć mu w oczy – dzięki temu nie będzie ono kręciło głową ,starając się zobaczyć, dokąd idziecie i co robicie.

 

WSTRZĄS

Objawy wstrząsu:

  • przyspieszone tętno i oddech;
  • spłycenie oddechu;
  • zaburzenia świadomości;
  • bladość;
  • ochłodzenie skóry, uczucie zimna;
  • zimne poty;
  • uczucie suchości w ustach;
  • słabo lub wcale nie wyczuwalny puls na nadgarstku.

Przyczyny wstrząsu:

  • duża utrata krwi lub płynu pozakomórkowego, np. w wyniku urazu lub rozległego oparzenia;
  • alergia, np. jad pszczeli;
  • choroba zakaźna;
  • przerwanie ciągłości rdzenia kręgowego.

Co można zrobić?

Pierwszym i najważniejszym zadaniem osoby udzielającej pierwszej pomocy jest zatamowanie krwotoków. Oczywiście jest to możliwe tylko w przypadku krwotoków zewnętrznych. W przypadku krwawienia wewnętrznego, niestety, nie ma możliwości zablokowania wypływu krwi, ale należy unikać poruszania zranionym miejscem.

W przypadku podejrzenia wstrząsu – a tak naprawdę w sytuacji każdego większego krwotoku – należy rozpocząć działania przeciwwstrząsowe:

  1. Ułóżcie dziecko na plecach z nogami uniesionymi lekko w górę (np. połóżcie pod stopami plecak, poduszkę itp.).
  2. Zadbajcie o komfort termiczny – okryjcie dziecko.
  3. Zadbajcie o komfort psychiczny – nie zostawiajcie dziecka samego, mówcie do niego i staraj się je uspokoić.
  4. Wezwijcie pogotowie ratunkowe.

Pozycja na plecach z uniesionymi nogami sprawi, że krew łatwiej spłynie do najważniejszych organów. Pamiętajcie jednak, że w taki sposób możecie postępować wyłącznie z dzieckiem przytomnym.

 Osoby nieprzytomne muszą leżeć w pozycji bocznej.

 

ZATRUCIA

Możliwe objawy:

  • bóle brzucha;
  • bóle głowy;
  • zawroty głowy;
  • zaburzenia świadomości, splątanie;
  • zaburzenia nastroju;
  • problemy z widzeniem, słyszeniem;
  • nudności, wymioty;
  • dreszcze;
  • gorączka;
  • zaburzenia oddychania;
  • utrata przytomności;
  • zatrzymanie akcji serca.

Jeśli nie wiecie, czym mogło zatruć się dziecko, dokładnie je wypytajcie oraz świadków zdarzenia (jeśli są), przeanalizujcie, co się działo wcześniej (nawet w poprzednim dniu), np. czy dziecko jadło lub piło coś nietypowego, co mogło spowodować zatrucie.

Dokładnie rozejrzyjcie się w „miejscu wypadku” – nawet jeśli dziecko jest nieprzytomne, możecie zauważyć opakowanie po tabletkach, opakowanie po środku żrącym, ślady wymiotów.

Najważniejsze informacje, które trzeba spróbować ustalić, to:

  • co było trucizną;
  • ile było trucizny;
  • kiedy nastąpiło spożycie.

Sprawdźcie, czy nie ma podrażnień w okolicy ust – możecie zobaczyć widoczne ślady,  w sytuacji gdy zatrucie spowodowane było np. środkiem chemicznym.

Jeżeli cokolwiek wzbudzi Wasze podejrzenia, zapamiętajcie lub zapiszcie gdzieś te dane. Możliwe, że przydadzą się później lekarzowi.

Pamiętajcie!

Trucizna, która zaszkodziła Waszemu Dziecku może być też niebezpieczna dla Was. Najgroźniejsze są takie substancje, które działają przez układ oddechowy – np. czad, opary substancji chemicznych, itp. Dlatego zawsze w pierwszej kolejności myślcie  o własnym bezpieczeństwie. Czasami może to oznaczać nawet rezygnację z udzielania pierwszej pomocy. Pamiętajcie, że zasłanianie ust jakimkolwiek materiałem, nie chroni przed substancjami trującymi, znajdującymi się w powietrzu, a niektóre trucizny mogą pozbawić przytomności już po jednym oddechu…

Oto przykładowe działania, które mogą pomóc:

  1. Zanim wejdziecie do pomieszczenia, gdzie może być trucizna – poproście o pomoc (zawiadomcie pogotowie lub zawołajcie kogoś) – nawet jeśli stracicie przytomność, ktoś będzie wiedział o wypadku i być może zdąży z pomocą.
  2. W niektórych sytuacjach, może się udać ewakuować poszkodowanego wstrzymując oddech (np. szybkie odciągnięcie go do sąsiedniego pomieszczenia).
  3. Zamknięte pomieszczenie sprzyja wysokiemu stężeniu trucizny – jeżeli to możliwe – otwórzcie okna i uruchomcie wentylację.
  4. Niektóre substancje toksyczne mogą też grozić wybuchem, kiedy są zmieszane z powietrzem – w takich sytuacjach kategorycznie nie używajcie ognia i uważajcie z urządzeniami elektrycznymi – iskra może spowodować wybuch.
  5. Przerwijcie działanie trucizny.
  6. Jeżeli to możliwe, przerwijcie kontakt poszkodowanego z trucizną. Uważajcie przy tym na swoje bezpieczeństwo!

Działania w zależności od substancji:

  1. W przypadku trujących gazów – wynieście poszkodowanego do innego pomieszczenia lub przewietrzcie to, w którym się znajduje (otwórz okna).
  2. W przypadku połknięcia trucizny – wyjmijcie jej resztki z ust i w przypadku dziecka, z rąk, żeby nie połknęło więcej. U przytomnych poszkodowanych – sprowokujcie wymioty pod warunkiem, że trucizna nie jest substancją żrącą lub silnie pieniącą się (np. detergenty).
  3. W przypadku substancji działających przez skórę, delikatnie spłuczcie lub strzepcie substancję z ciała poszkodowanego (uważajcie na siebie!), jeżeli to konieczne – zdejmijcie z niego ubranie.

Jaka to była trucizna?

Nie zawsze wiadomo, co spowodowało zatrucie, a dla lekarzy jest to bardzo ważna informacja. Waszym zadaniem, jest znalezienie jak najwięcej śladów, które mogą pomóc profesjonalistom we właściwym leczeniu.

  1. Pokażcie lekarzowi etykietkę lub opakowanie po połkniętych lekach czy innej substancji chemicznej.
  2. Zróbcie zdjęcie etykietki, zwierzęcia (owad, żmija) czy rośliny (w przypadku połknięcia).
  3. Zbierzcie do słoiczka lub woreczka resztki jedzenia lub wymiociny.

Jaka była dawka?

Wszystko może być trucizną, zależnie od zastosowanej dawki. Ilość połkniętej substancji będzie bardzo ważną informacją dla lekarzy. Jeżeli to możliwe, zapytajcie dziecko lub inne osoby:

  • ile zjedli lub wypili?
  • jak dawno temu?

Kto jeszcze mógł się zatruć??

Zatrucie jedzeniem może dotyczyć większej ilości osób, które razem spożywały posiłek (np. na stołówce albo przy rodzinnym stole). Spróbujcie się dowiedzieć, kto jeszcze jadł i gdzie może się teraz znajdować. W przypadku zatruć grzybami – objawy mogą wystąpić po pewnym czasie i osoby, które np. zdążyły dojść do domu – mogą nie otrzymać właściwej pomocy na czas, jeśli mieszkają same.

Czy podawać odtrutkę??

Substancje chemiczne powinny zawsze mieć dołączoną etykietkę z informacjami o zagrożeniach, tam można znaleźć też informacje o udzielaniu pierwszej pomocy. Jeżeli instrukcja mówi o podaniu konkretnej odtrutki i jesteście pewni, że wiecie, czym zatruło się dziecko – zastosujcie te porady. Jeżeli jednak nie jesteście pewni, co się stało – nie stosujcie żadnych odtrutek i domowych sposobów na „neutralizację” trucizny. Najlepiej jak najszybciej skontaktować się z lekarzem lub najbliższym ośrodkiem toksykologicznym.

Bezpieczeństwo – jak zawsze!

Po pierwsze – nie próbujcie tego, co, jak podejrzewasz, połknął poszkodowany.

Po drugie – uważajcie na jego zachowanie, jeśli nie do końca ma kontakt z rzeczywistością – może być agresywny albo po prostu mieć trudność z oceną sytuacji (zatrucie często powoduje tego typu problemy).

Po trzecie – rękawiczki!  Zależnie od tego, co spowodowało zatrucie, może się zdarzyć, że poszkodowany zwymiotuje – będziecie bezpieczniejsi w rękawiczkach, ograniczycie kontakt z trucizną.

Zatrucie – postępowanie:

PAMIĘTAJCIE przede wszystkim o BEZPIECZEŃSTWIE WŁASNYM

  • ocena bezpieczeństwa;
  • ocena przytomności;
  • ocena oddechu;
  • pozycja boczna lub resuscytacja.

W przypadku podejrzenia spożycia środków toksycznych, macie prawo, a nawet obowiązek, zrezygnować z prowadzenia oddechu usta – usta.

Połknięcie trucizny – postepowanie:

  1. Upewnijcie się, że jest bezpiecznie, załóżcie rękawiczki.
  2. Skontrolujcie przytomność, oddech.
    1. jeśli dziecko jest nieprzytomne, ale oddycha, ułóżcie je w pozycji bocznej (bardzo ważne – ryzyko wymiotów),
    2. jeśli jest nieprzytomne i nie oddycha, ułóżcie je na plecach i podejmijcie resuscytację (zrezygnujcie z oddechów „usta-usta”, jeżeli jest ryzyko kontaktu z trucizną).
  3. Spróbujcie zdobyć jak najwięcej informacji o tym, co się stało (obserwacja otoczenia i wywiad).
  4. Oczyśćcie usta z trucizny.
  5. Rozważcie rozcieńczenie trucizny przez podanie wody do picia (1-2 szklanki) – uwaga nie dotyczy to zatruć kwasami i zasadami oraz osób nieprzytomnych.
  6. Rozważcie sprowokowanie wymiotów (np. włożenie palca w rękawiczce do gardła)

PAMIĘTAJCIE! Nie prowokujcie wymiotów, szczególnie:

  • u małych dzieci,
  • gdy obserwuje się zaburzenia świadomości lub drgawki,
  • u osób nieprzytomnych,
  • po spożyciu substancji żrących, detergentów, środków silnie pieniących, rozpuszczalników organicznych i pochodnych ropy naftowej.

ZATRUCIA DOUSTNE

Prowokowanie wymiotów:

  • wymioty można prowokować nie później niż do 1 godz. od spożycia trucizny,
  • tylko u osób bez zaburzeń świadomości, nawiązujących logiczny kontakt słowny, współpracujących,
  • należy podać do wypicia 2-3 szklanki czystej, letniej wody (nie wolno podawać wody z solą ani mleka!),
  • do wymiotów dochodzi po podrażnieniu palcem tylnej ściany gardła.

Jeśli dziecko spożyło środki żrące, detergenty, itp., gdzie wymioty są przeciwwskazane, a organizm reaguje na zatrucie odruchem wymiotnym, spróbujcie zapobiec wymiotowaniu:

  • połóżcie je w pozycji embrionalnej,
  • połóżcie jego głowę na poduszce,
  • mówcie do niego i uspokajajcie aż do przyjazdu pogotowia.

Skontaktujcie się z pogotowiem lub z numerem alarmowym ośrodka toksykologii.

Postępujcie zgodnie z uzyskanymi wskazówkami i kontrolujcie stan poszkodowanego do czasu przybycia pomocy.

Pamiętajcie, jeśli nie wiecie, co robić, skontaktujcie się z pogotowiem lub ośrodkiem toksykologii.

ODTRUWANIE

Uzyskajcie zgodę na odtruwanie od lekarza/ dyspozytora pogotowia.

Upewnijcie się, że poszkodowany jest przytomny i to na tyle, że będzie „współpracował” w czasie podawania „antidotum” – w przeciwnym przypadku, możecie tylko pogorszyć sytuację

W Poznaniu, Ośrodek Informacji Toksykologicznej znajduje się przy Oddziale Toksykologii SP ZOZ Poznań Jeżyce z siedzibą  przy ul. Mickiewicza. Dyżurujący w nim specjalista toksykolog udziela konsultacji codziennie, 24 godz./dobę, pod numerem telefonu: 61 847 69 46.

Jeśli mieszkacie poza Poznaniem, sprawdźcie i zapiszcie sobie dane kontaktowe do ośrodka toksykologii.

Trzeba pamiętać, że do rozmowy ze specjalistą toksykologiem klinicznym należy się odpowiednio przygotować, aby pomimo zdenerwowania, udzielić mu niezbędnych informacji:

  • podać nazwę substancji toksycznej,
  • prawdopodobną dawkę i czas ekspozycji,
  • obserwowane objawy,
  • wiek i wagę pacjenta,
  • okoliczności zatrucia.

Pamiętajcie!

Podawanie węgla aktywowanego skonsultujcie z dyspozytorem lub lekarzem toksykologiem! Węgiel aktywowany (węgiel lekarski) ma bardzo dużą powierzchnię, która adsorbuje trucizny i zapobiega ich wchłanianiu z przewodu pokarmowego. Podaje się go nie później niż w ciągu 1 godziny od spożycia trucizny, w dawce 0,5-1,0g na kilogram masy ciała, w postaci zawiesiny w ok.150ml wody.

 

ZATRUCIE TLENKIEM WĘGLA

Tlenek węgla jest bardzo toksycznym gazem, powstającym w wyniku niepełnego spalania materii organicznej (m.in. gazu ziemnego, węgla, drewna). Gaz ten jest bezbarwny, bezwonny, nie posiada smaku, co sprawia, że nie można go wykryć zmysłami.

Najczęstszymi źródłami emisji tlenku węgla są:

  • piece węglowe,
  • gazowe ogrzewacze wody,
  • kominki,
  • grille,
  • wózki spalinowe, samochody,
  • promienniki gazowe.

Objawy zatrucia tlenkiem węgla zależą od czasu trwania i wielkości narażenia.

Jako pierwsze pojawiają się:

  • bóle i zawroty głowy,
  • uczucie pulsowania w głowie,
  • nudności, wymioty,
  • ogólne osłabienie,
  • kołatanie serca,
  • przyspieszenie oddechu,
  • zamroczenie, splątanie.

W ciężkim zatruciu obserwuje się drgawki, utratę przytomności, uszkodzenie mięśnia sercowego, nagłe zatrzymanie krążenia i oddechu, a nawet zgon.

W przypadkach zatruć podczas snu lub kąpieli, objawy zatrucia rozwijają się stopniowo. Dlatego też nie należy lekceważyć występujących początkowo objawów: oszołomienia, kołatania serca i bólu głowy.

Pierwsza pomoc w zatruciu tlenkiem węgla to zapewnienie dostępu świeżego powietrza – otwarcie okien, opuszczenie pomieszczenia z toksyczną atmosferą.

 

ZATRUCIE ŚRODKAMI CHEMICZNYMI STOSOWANYMI W GOSPODARSTWIE DOMOWYM

W gospodarstwach domowych, w ślicznych kolorowych opakowaniach, znajduje się wiele szkodliwych związków chemicznych o różnym działaniu – żrącym, duszącym czy drażniącym.

Jednym z głównych powodów przypadkowych zatruć tymi preparatami jest przechowywanie ich w zastępczych, często nieoznakowanych opakowaniach.

Nigdy nie wolno przechowywać substancji chemicznych w opakowaniach innych niż oryginalne!

Dzieci spożywają środki chemiczne zachęcone pięknym opakowaniem (podobnym kolorystycznie i treściowo do opakowań łakoci) lub wyglądem preparatu (kolorowe płyny do mycia, czyszczenia, kolorowe granulki trucizn przeciw gryzoniom, zachęcające, miłe zapachy np. cytrynowy). Gazowe substancje toksyczne mogą się wydzielać, gdy połączy się różne preparaty, np. środki do czyszczenia toalet.

Objawami występującymi po doustnym przyjęciu tych środków są: 

  • ból i pieczenie jamy ustnej i gardła, obrzęk języka,
  • ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka.

Po narażeniu wziewnym stwierdza się:

  • duszność,
  • świszczący oddech
  • kaszel,
  • kichanie,
  • ból w klatce piersiowej.

Jeżeli trucizna dostanie się do oka, występuje:

  • łzawienie,
  • pieczenie,
  • światłowstręt,
  • zaburzenia widzenia.

Oparzenie skóry objawia się:

  • bólem,
  • zaczerwienieniem,
  • obrzękiem,
  • pęcherzami,
  • sączeniem surowicy,

Pierwsza pomoc:

  • dokładnie umyć skórę i/lub przepłukać oczy ciepłą wodą,
  • nie stosować żadnych substancji zobojętniających,
  • nie prowokować wymiotów,
  • skontaktować się z Ośrodkiem Informacji Toksykologicznej (w Poznaniu tel. 61 847 69 46)’
  • w stanach zagrożenia życia (duszność, utrata przytomności, zaburzenia krążenia i oddechu), wezwać pogotowie ratunkowe (tel. 112).

ZATRUCIACIA DROGĄ WZIEWNĄ

Można udzielić pomocy tylko wówczas, kiedy jest się odpowiednio zabezpieczonym w odzież ochronną.

  • Przed wejściem do pomieszczenia, wezwać pomoc.
  • Po wejściu do pomieszczenia, otworzyć okna.
  • Należy wynieść poszkodowanego na świeże powietrze.

ZATRUCIA PRZEZ SKÓRĘ:

Rękawiczki!!!

Postępowanie:

  • należy zdjąć skażoną odzież,
  • zmyć skażoną skórę wodą z mydłem,
  • bardzo obficie spłukać.

SKAŻENIE GAŁEK OCZNYCH:

Postępowanie:

  • należy przemyć oczy dużą ilością czystej, letniej wody
  • można wykorzystać aparat do płukania oka lub butelka z wodą z „dziubkiem”.

ZATRUCIA – CZY DZWONIĆ PO POGOTOWIE?

Trudno podać jednoznacznie, kiedy trzeba wezwać pogotowie, a kiedy nie.

Obowiązuje podstawowa zasada, że warto zadzwonić i skonsultować się z dyspozytorem pogotowia.

Jeżeli nie mamy do czynienia z jakimiś gwałtownymi objawami, warto zebrać wszystkie informacje, czyli:

  • co spowodowało zatrucie (zapisać nazwę, zabezpieczyć opakowanie – często poza nazwą, znajdują się na nim inne oznaczenia mówiące o zagrożeniach),
  • jak dawno temu połknięto truciznę,
  • ile tego połknięto,
  • ile osób jadło/ piło to samo (może okazać się, że są inni poszkodowani),
  • jeżeli nastąpiły wymioty, a nie wiemy, co spowodowało zatrucie – zebrać wymiociny jako „próbkę” dla lekarza,
  • zabezpieczyć leki (dowiedzieć się, ile mogło być w opakowaniu), fragmenty roślin, butelkę detergentu koniecznie z etykietą, zdjęcie zwierzęcia, resztki pokarmu,
  • a potem dzwonić.

Dodatkowo można uzyskać pomoc , dzwoniąc pod numer telefonu: 

61 847 69 46

ZATRUCIA. PODSUMOWANIE

PAMIĘTAJCIE! Przede wszystkim BEZPIECZEŃSTWO WŁASNE

  1. Zachowajcie spokój.
  2. Skonsultujcie się z lekarzem lub ośrodkiem toksykologii, numer telefonu: 61 847 69 46 – wykonujcie polecenia.
  3. Obserwujcie stan poszkodowanego i reagujcie w razie jego pogarszania się (pozycja boczna, resuscytacja).
  4. Zbierzcie jak najwięcej informacji (patrz: punkty wypisane wcześniej).

CIAŁO OBCE

Objawy:

  • dziecko trzyma się za gardło,
  • kaszle lub próbuje kaszleć,
  • jest wystraszone,
  • jest czerwone na twarzy,
  • wydaje świszczące oddechy

Postępowanie:

  1. jeżeli dziecko może mówić oraz efektywnie kaszleć – nie róbcie nic, poza namawianiem go do kaszlu i uspokajaniem,
  2. jeżeli dziecko nie może kaszleć lub kaszel jest bardzo cichy – wykonajcie 5 uderzeń dłonią między łopatki – pamiętajcie, że optymalna pozycja w tej chwili to taka, w której górna połowa ciała jest skierowana w dół, dlatego -pochylcie poszkodowanego mocno do przodu, a jeżeli to dziecko, przewieście je przez ramię lub kolano,
  3. wezwijcie pogotowie lub skontaktujcie się z lekarzem.

Jeśli poszkodowany straci przytomność, skontrolujcie, czy oddycha, a w razie braku oddechu, natychmiast wezwijcie pogotowie i rozpocznijcie standardową resuscytację.

Po pierwsze i najważniejsze, musicie pamiętać, że nie ma czasu na czekanie na pogotowie, trzeba działać. Przeczytajcie uważnie poniższą listę wskazówek – one są bardzo ważne i mogą uratować życie Waszego Dziecka:

  • jeżeli chcecie skontrolować oddech, zwykle (nie licząc poważnych wypadków i podejrzenia urazu kręgosłupa) musicie zacząć od udrożnienia,
  • zawsze ,o ile to możliwe, układajcie poszkodowanego nieprzytomnego w pozycji bocznej, która gwarantuje drożność – pod warunkiem, że oddycha,
  • NIGDY nie można podkładać niczego pod głowę nieprzytomnego poszkodowanego – np. poduszki czy ubrania „żeby było mu wygodniej” – takie działanie zagraża jego życiu!!!
  • poszkodowany ułożony na boku – taki, którego głowy już nie podtrzymujecie – musi być w takiej pozycji, która zapewni drożność; dlatego kontrolując oddech już nie dotykajcie czoła / żuchwy,
  • Ofiary nieprzytomne, leżące na wznak będą najprawdopodobniej miały zablokowane drogi oddechowe przez zapadający się język (a więc brak drożności). Czasami, samo odchylenie głowy wystarczy, żeby oddech powrócił.

KRWOTOK Z USZU LUB NOSA

Upadki z wysokości oraz wypadki komunikacyjne często wiążą się z urazem zwanym „złamaniem podstawy czaszki”. Jednym z objawów może być krew wydobywająca się z uszu lub z nosa. Jeżeli poza krwią wydobywa się jeszcze gęstsza, biało-przeźroczysta substancja (płyn rdzeniowo mózgowy) nie tamujcie krwotoku opatrunkiem uciskowym, lecz zróbcie opatrunek chłonący. Zapobiegnie on gromadzeniu się krwi wewnątrz czaszki i uciskowi na mózg. Natychmiast wezwijcie pogotowie!

NAPAD DRGAWEK

Objawy:

  • utrata przytomności,
  • drgawki – silne, niekontrolowane skurcze mięśni,
  • wydzielina z ust,
  • mocne napinanie mięśni.

Możliwe przyczyny:

  • wysoka gorączka lub gwałtowny jej wzrost,
  • uderzenie huśtawką w głowę,
  • spożycie środków chemicznych,

Postępowanie:

  • badajcie oddech w trakcie i po ataku,
  • odsuńcie niebezpieczne przedmioty,
  • stabilizujcie głowę, żeby nie uderzała o podłoże,
  • nie przytrzymujcie kończyn,
  • spróbujcie wsunąć między zęby rolkę bandaża, portfel, coś czego nie można przegryźć,
  • wezwijcie pogotowie.
  •  

Postępowanie po ataku:

  • kontrolujcie oddech
  • oceńcie, czy nie doszło do obrażeń – w razie potrzeby opatrzcie je
  • przykryjcie folią ratunkową lub ciepłym kocem
  • pozwólcie odpocząć

Jeśli brak oddechu:

  • resuscytacja 30:2,
  • telefon na pogotowie.

PAMIĘTAJCIE! JEŚLI DRGAWKI WYSTĄPIŁY PO RAZ PIERWSZY, PILNIE SKONTAKTUJCIE SIĘ Z LEKARZEM/WEZWIJCIE POGOTOWIE!

HIPOTERMIA  –  obniżenie temperatury ciała

Na początku możecie zauważyć zachowanie występujące w przypadku porządnego wymarznięcia. Objawy znacie, dziecko – robi się blade, mięśnie zaczynają drżeć, może „szczękać” zębami. Może to, ale nie musi oznaczać pierwszy, najlżejszy etap hipotermii. Nie ma powodów do paniki, ale z pewnością powinniście obserwować rozwój sytuacji, a jeżeli to możliwe, starać się zapobiec dalszemu obniżaniu temperatury.

Kiedy pojawią się objawy głębszej hipotermii (zobacz poniższą listę), z całą pewnością nie możecie pozwolić sobie na ich ignorowanie:

  • ustają dreszcze – oznacza to, że temperatura ciała spadła poniżej 34 stopni
  • trudności w mówieniu (mamrotanie)
  • płytki oddech, z dużo mniejszą częstotliwością niż zwykle
  • apatia i inne zaburzenia świadomości, takie jak ograniczony kontakt z rzeczywistością lub utrata pamięci
  • osłabienie
  • problemy z koordynacją ruchową
  • utrata przytomności.

Postępowanie:

Postępowanie ratunkowe polega przede wszystkim na zapobieganiu dalszej utracie ciepła i powolnym ogrzewaniu. Przeczytajcie uważnie poniższe wskazówki, ponieważ wiele z zalecanych działań jest pozornie sprzecznych ze zdrowym rozsądkiem.

  1. Kontrola oddechu i wzywanie pomocy:
    1. jeżeli zauważycie objawy głębszej hipotermii, bezwzględnie skontaktujcie się z pogotowiem ratunkowym i dokładnie opiszcie sytuację – objawy, ale też warunki, jakie panują i w jakich poszkodowany przebywał przez ostatnie godziny,
    2. jeżeli jesteście z dala od cywilizacji – np. w górach albo w lesie, panują złe warunki atmosferyczne (zimno, wiatr, deszcz) i nie jesteście pewny czy możesz szybko dostać się do domu (lub schroniska, najbliższego miasta itp.) zadzwońcie po pomoc (np. GOPR, TOPR), kiedy zaczną występować pierwsze lekkie objawy,
    3. u poszkodowanych nieprzytomnych, skontrolujcie oddech i rozpocznijcie resuscytację, jeżeli stwierdzicie jego brak – zwróćcie uwagę, że przy niskich temperaturach ciała, oddech zawsze będzie spowolniony, dlatego kontrolujcie go dłużej niż zwykle i róbcie to szczególnie uważnie.
  2. Zapobieganie dalszemu wyziębieniu:
    1. przenieście poszkodowanego do ciepłego pomieszczenia, starając się jak najmniej nim poruszać
    2. jeżeli nie ma takiej możliwości, chrońcie od wiatru, wilgoci i zimna od podłoża
    3. zdejmijcie mokre ubrania i wysuszcie poszkodowanego
  3. Powolne ogrzewanie:
    1. jeżeli poszkodowany jest przytomny, podajcie mu coś ciepłego do picia, ale ABSOLUTNIE nie alkohol ani kofeinę – te substancje powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych i przyspieszą wychładzanie
    2. najskuteczniejsze ogrzewanie polega na umieszczeniu w ciepłym pomieszczeniu i ogrzewaniu ciepłem własnego ciała – w ten sposób zapewnicie, że będzie to powolny proces
    3. ogrzewanie zacznijcie od korpusu – np. robiąc ciepłe (nie gorące!) okłady pod pachami, na brzuch i krocze poszkodowanego
  4. Czego nie można robić:
    1. nie próbujcie szybkiego ogrzewania – może to spowodować szok i doprowadzić nawet do zatrzymania akcji serca
    2. unikajcie poruszania kończynami – ręce i nogi są zwykle najbardziej wychłodzone, poruszając nimi sprawicie, że zimna krew trafi do wnętrza ciała, powodując dalsze obniżenie temperatury głębokiej, co jest niebezpieczne dla życia
    3. nie rozcierajcie skóry – po części z powodów wymienionych wyżej, ale także dlatego, że możecie uszkodzić skórę, zwłaszcza jeżeli pojawią się odmrożenia – nie przykładajcie bezpośrednio na skórę gorących okładów.

Kiedy nie można się schronić w ciepłym pomieszczeniu, ochrona przed utratą ciepła jest najważniejsza. Pamiętajcie, że to co „zatrzymuje” ciepło przy człowieku, to warstwy powietrza (dlatego zimowe kurtki są puchowe). Nie ma większego znaczenia,  czym okryjesz poszkodowanego. Nawet owinięcie go papierem pozwoli na stworzenie warstewki powietrza i ograniczy skutki wiatru. Jeżeli to możliwe, zastosuj kilka warstw – np. kurtka, na nią koc albo śpiwór, a na sam wierzch folię termiczną – która świetnie ochroni przed wiatrem. Zwróć uwagę na osłonięcie głowy, oraz na to, by poszkodowany nie siedział/leżał na gołej ziemi.

 

ODMROŻENIA

Objawy:

  • zaczerwienienie odmrożonego miejsca,
  • piekący ból, pęcherze z płynem,
  • zdeformowana, blada skóra.

Postepowanie:

  • starajcie się jak najmniej poruszać odmrożonymi kończynami,
  • nie rozcierajcie !!!, schłodzona krew przedostaje się dalej,
  • umieść poszkodowanego w ciepłym, suchym miejscu,
  • zdejmijcie mokrą odzież, osuszcie skórę, podczas zdejmowania odzieży natychmiast przykrywajcie ciało, np. suchym ręcznikiem,
  • stopniowo ogrzewajcie ciało, najpierw letnią, potem ciepłą wodą,
  • najskuteczniej ogrzejecie swoim ciałem,
  • jeśli poszkodowany jest przytomny, podajcie ciepłe napoje do picia,
  • zastosujcie folię życia, pamiętajcie o warstwach!,
  • kontrolujcie przytomność i oddech,
  • odmrożonych części ciała nie nacierajcie śniegiem, nie podawajcie alkoholu ani kofeiny,
  • jeśli skóra jest uszkodzona, załóżcie lekki opatrunek.


ZŁAMIANIE

Objawy

  • ból przy poruszaniu lub dotknięciu,
  • siniak,
  • opuchlizna,
  • kończyna ma nienaturalny kształt (porównajcie z drugą ręką lub nogą, żeby stwierdzić, czy kształt jest „nienaturalny” lub czy pojawia się opuchlizna),
  • kość wystaje z rany (to przy poważnych, otwartych złamaniach).

Nie lekceważcie sytuacji, kiedy podejrzewacie złamanie – zwłaszcza, gdy dotyczy ono większych kości. Złamania mogą wiązać się z niebezpiecznymi powikłaniami i powodować nawet zagrożenie życia.

W przypadku podejrzenia złamania, należy ograniczyć ruchy w okolicach złamania, żeby uniknąć pogorszenia się urazu.

Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, to się nie porusza – żaden opatrunek nie jest potrzebny.

Jeżeli poszkodowany jest przytomny i odczuwa ból, to najprawdopodobniej sam będzie unikał wszelkich ruchów właśnie z powodu strachu przed bólem. Szczerze mówiąc, próba zrobienia opatrunku (nawet zwykłego temblaka) będzie wymagała lekkich ruchów, żeby odpowiednio ułożyć kończynę. To może zaboleć poszkodowanego, a nawet spowodować większe urazy.

Istnieje zasada, która mówi, że jeżeli podejrzewacie złamanie w okolicy łokcia, a poszkodowany trzyma rękę prosto (nie zgiętą w łokciu) – nie należy jej zginać w celu zrobienia temblaka. Mało kto zna tę zasadę, a nawet jeśli – to  pod wpływem stresu, łatwo można o niej zapomnieć i wykonać ten ruch.

Bezpieczna zasada mówi więc – nie rób opatrunku i pozwól poszkodowanemu przyjąć najmniej bolesną dla niego pozycję. Czekajcie spokojnie na przyjazd pogotowia.

Jeżeli poszkodowany nie odczuwa bólu i jest pobudzony – np. z powodu szoku, to rzeczywiście może sam sobie zrobić krzywdę. Priorytetem w takiej sytuacji jest jednak uspokojenie go i przekonanie, żeby siedział lub leżał, w miarę bez ruchu. Robienie opatrunku „na siłę”, jest z góry skazane na porażkę. Kiedy normalna współpraca z poszkodowanym będzie już możliwa – prawdopodobnie będzie można spokojnie czekać na przyjazd karetki pogotowia. Opatrunek nie będzie potrzebny. Poza tym:

  • złamanie każdej kości może prowadzić do krwotoku wewnętrznego, a im większa kość, tym większy krwotok – z tego powodu pamiętajcie, żeby jak najmniej poruszać złamanym miejscem;
  • przemieszczone kości mogą prowadzić do uciśnięcia naczyń krwionośnych lub nerwów – jeżeli kończyna (np. dłoń lub stopa poniżej miejsca złamania) zaczyna być zimna lub poszkodowany odczuwa mrowienie, być może trzeba minimalnie zmienić jej ułożenie;
  • schładzanie miejsca złamania (delikatny okład z lodu lub lód w sprayu dla sportowców) zmniejszy ból i ograniczy krwawienie;
  • absolutnie nie można próbować nastawiać złamanej kości – tym bardziej, gdy jej ułożenie jest mocno nienaturalne;
  • jeżeli macie do czynienia ze złamaniem otwartym (widać wystającą kość) – zróbcie opatrunek na ranie (dookoła kości), ale absolutnie nie próbujcie wpychać jej z powrotem do środka;
  • wykonując jakiekolwiek opatrunki, nigdy nie uciskajcie bezpośrednio na złamane miejsce;
  • wokół złamania często tworzy się opuchlizna – jeżeli udzielacie pierwszej pomocy zaraz po wypadku, możecie mieć okazję usunąć elementy, takie jak: zegarek, pierścionek czy but, kiedy jest to jeszcze w miarę łatwe (zanim pojawi się opuchlizna), uważajcie przy zdejmowaniu czegokolwiek, żeby nie poruszyć kończyną, jeśli się obawiacie albo nie jest to możliwe, nie zdejmujcie niczego.


OPARZENIA

Objawy:

  • silny ból,
  • zaczerwienie,
  • pęcherze z płynem,
  • biało – szary strup.

Postepowanie:

  • zdjąć pierścionki, bransoletki,
  • zdjąć ubranie, starajcie się nie zsuwać – w przypadku spodni, rękawów, skarpetek – ostrożnie rozetnijcie ubranie ostrymi nożyczkami z zaokrąglonymi końcami,
  • schładzać letnią wodą 15-30 min – polewajcie na miejsce powyżej oparzenia – uwaga na wychłodzenie!
  • pojenie letnimi płynami,
  • pęcherzy nie przekłuwamy!!!
  • stosować Termcool, aloes.

CIĘŻKIE LUB ROZLEGŁE OPARZENIA

  • schładzajcie przez 1 minutę, gdy zakażenie jest rozległe – w tym czasie zadzwońcie po pogotowie,
  • przy bardzo ciężkich oparzeniach, nie stosujcie wody,
  • opatrunek hydrożelowy – może zastąpić schładzanie,
  • folia ratunkowa,
  • uspokajanie i kontrola oddechu.

Jeżeli oparzenie wywołał kwas, dopiero po opłukaniu wodą, polewamy sparzone miejsce 3-proc. roztworem sody oczyszczonej (1 czubata łyżeczka na szklankę wody) lub roztworem mydła, zaś w przypadku oparzenia zasadą, używamy 1-proc. roztworu kwasu octowego (na litr wody 6 łyżek 6-proc. octu) lub soku z cytryny. Po wykonaniu tych działań, zakładamy właściwy, jałowy lub hydrożelowy opatrunek.

W przypadku domowych oparzeń kwasami, najczęściej mamy do czynienia z kwasem solnym, który jest składnikiem wielu środków czystości. Działanie kwasu solnego jest powierzchniowe i powoduje ścięcie białek tkankowych, dlatego na oparzonej skórze tworzą się charakterystyczne białe strupy.

Z zasad obecnych w środkach czyszczących, najczęstszą przyczyną domowych oparzeń jest wodorotlenek sodu, czyli soda kaustyczna. Powoduje on poparzenia skóry, mające charakter szklistych, śliskich obrzmień z powstającym miękkim i wilgotnym strupem. Najwięcej wodorotlenku sodu, bo aż 98%, zawierają środki służące do udrażniania kanalizacji.

Chorzy ciężko oparzeni, wymagają leczenia w warunkach szpitalnych. Wskazania do przyjęcia na oddział oparzeniowy:

  • oparzenie II stopnia >10 % powierzchni ciała,
  • wszystkie oparzenia III stopnia,
  • oparzenia w obrębie twarzy, rąk, stóp, krocza, dużych stawów,
  • oparzenia okrężne kończyn,
  • oparzenia chemiczne,
  • oparzenia elektryczne,
  • oparzenia dróg oddechowych,
  • oparzenia z towarzyszącymi obrażeniami innych części ciała.

 

UDAR CIEPLNY

Szczególnie dzieci, osoby starsze lub cierpiące na przewlekłe choroby są bardziej narażone na niebezpieczeństwa związane z wysokimi temperaturami oraz silnym słońcem.

Właściwe postępowanie może uchronić Was i Waszych bliskich od poważnych kłopotów.

Na początek, zwróćcie uwagę, jakie zagrożenia wiążą się ze słońcem.

  1. Oparzenia słoneczne

Pamiętajcie, żeby chronić swoje ciało kremami z filtrem. Ponadto wiele osób zapomina, że ubranie (zwłaszcza lekkie bawełniane koszulki noszone w lecie) nie chroni w 100% przed silnym słońcem. Dlatego najsłoneczniejszy okres dnia (godziny 12-15) najlepiej spędzać w cieniu.

  1. Porażenie słoneczne

To nie to samo co udar cieplny, jednak bardzo często pojęcia te są stosowane wymiennie. Wynika to z tego, że zarówno objawy, jak i postępowanie są bardzo podobne. Z punktu widzenia pierwszej pomocy – porażenie słoneczne i udar cieplny to to samo.

Do porażenia słonecznego dochodzi na skutek oddziaływania promieni UV na nieosłoniętą głowę. Dochodzi do przegrzania opon mózgowych i w konsekwencji takich objawów, jak:

  • zaburzenie świadomości (lub utrata przytomności),
  • osłabienie,
  • ból głowy,
  • nudności i wymioty,
  • przyspieszone tętno,
  • czerwona skóra na twarzy.
  1. Udar cieplny

Udar cieplny to przegrzanie całego organizmu. W naszych warunkach klimatycznych jest znacznie rzadziej spotykany. O udar cieplny łatwiej w warunkach tropikalnych, kiedy wysoka wilgotność powietrza utrudnia parowanie potu, tym samym mocno ograniczając możliwości organizmu do samoochładzania. Warunki sprzyjające przegrzaniu to:

  • duża wilgotność powietrza (utrudnione parowanie)
  • wysoka temperatura otoczenia
  • wysiłek fizyczny (rozgrzewanie organizmu „od środka”)
  • odwodnienie (picie zbyt małej ilości płynów)

Najbardziej typowe okoliczności, w jakich trzeba uważać na udar cieplny to:

  • długotrwały wysiłek fizyczny w gorący dzień – np. gra w piłkę, bieganie, zabawa w piaskownicy,
  • pozostawienie dziecka w samochodzie na słońcu, nawet na krótko – w takich warunkach temperatura wewnątrz rośnie bardzo szybko.

Udar cieplny – objawy

W zasadzie objawy są podobne do porażenia słonecznego, z kilkoma różnicami. Przede wszystkim termoregulacja organizmu nie działa prawidłowo, dlatego:

  • skóra może być zupełnie wysuszona (człowiek nie poci się),
  • temperatura ciała może dochodzić nawet do 40 stopni Celsjusza.

Postępowanie w obu przypadkach (porażenie słoneczne, udar słoneczny) jest niemal identyczne. Na szczęście stosunkowo łatwo można sobie poradzić bez specjalistycznego sprzętu i z dala od domu.

Udar cieplny – pierwsza pomoc:

  1. Chrońcie Dziecko i siebie przed dalszym działaniem słońca i wysokiej temperatury – schowajcie się w cieniu, a jeżeli nie ma w pobliżu cienia, zróbcie osłonę z ubrania, folii termicznej itp.; zwróćcie uwagę, że próba dalszej jazdy (a więc wysiłku) np. przez 10-20 minut, żeby dojechać w zacienione miejsce, może skończyć się tragicznie.
  2. Schładzajcie (udar cieplny – całe ciało, porażenie słoneczne – głowę i kark) – najlepiej sprawdzają się zimne okłady – np. z mokrych ręczników czy ubrań (często zmienianych), poza tym można wachlować; jeżeli nie macie większej ilości wody – lepiej zachowajcie ją do picia (dla siebie i poszkodowanego), a chłodzenie pozostawcie cieniowi i wiatrowi,
  3. Rozluźnijcie ubranie, żeby zapewnić przewiew,
  4. Podawajcie zimne napoje do picia – zimne to nie znaczy lodowate i pilnujcie, żeby poszkodowany pił powoli; jeżeli podejrzewacie udar cieplny, warto zadbać o uzupełnienie utraconych elektrolitów, podając lekko osoloną wodę do picia.

W tym miejscu BARDZO ważna dygresja – jeżeli znajdujecie się na otwartej przestrzeni, bez możliwości schronienia w chłodniejszym, zacienionym miejscu i nie macie wody – sytuację potraktujcie bardzo poważnie. Być może krótki odpoczynek pozwoli kontynuować dalszą podróż, jednak bez cienia i wody, najprawdopodobniej udar cieplny będzie się rozwijał. Poszukajcie pomocy (telefon do znajomych, po pogotowie, zatrzymanie przejeżdżającego samochodu, itp.)

  1. Połóżcie poszkodowanego i pozwólcie mu odpocząć – w przypadku porażenia słonecznego, prawdopodobnie lepiej mu będzie z lekko uniesioną głową lub w pozycji półsiedzącej – niech sam wybierze, jak jest mu najwygodniej,
  2. Udar cieplny może stanowić zagrożenie życia – zawsze wzywajcie pogotowie, jeżeli zauważycie u poszkodowanego zaburzenia świadomości, macie z nim utrudniony kontakt lub traci przytomność,
  3. w pewnych okolicznościach, udar cieplny naprawdę może zagrażać życiu, dlatego najlepsze, co można zrobić, to zapobiegać:
    • unikać nadmiernego wysiłku,
    • chronić się przed słońcem,
    • pic dużo wody.

KLESZCZE

  • Przede wszystkim nie należy wyjmować kleszcza rękami, próbować go zgnieść, wycisnąć lub przypalić. Niewskazane jest oprócz tego smarowanie go tłuszczem lub środkami dezynfekującymi.
  • Usuwamy go zdecydowanym ruchem przy użyciu pęsety.
  • Kleszcza należy uchwycić jak najbliżej skóry, za jego główkę i jednym, delikatnym, ale jednocześnie stanowczym ruchem, pociągnąć w górę.
  • Po wyjęciu kleszcza, należy sprawdzić, czy został on wyjęty w całości, najlepiej kładąc go na kartce papieru. Następnie trzeba go czymś zmiażdżyć lub dokonać jego spalenia, natomiast miejsce na ciele, w którym się znajdował – zdezynfekować.
  • Najlepiej jest użyć do tego spirytusu i po takiej operacji założyć na ranę gazik.

Obserwujcie miejsce po ukąszeniu. Jeśli po kilku dniach lub tygodniach od usunięcia kleszcza wystąpi wysypka lub gorączka, skontaktujcie się z lekarzem i poinformujcie go, że wcześniej doszło do ukąszenia.

GORĄCZKA > 39.5

Postępowanie:

  • w zależności od samopoczucia – gdy dziecko odczuwa zimno – rozgrzewajcie (ciepła kołdra, herbata, termofor),
  • gdy odczuwa gorąco, odkrywa się – nie rozgrzewajcie na siłę,
  • można zastosować kąpiel o temperaturze o 1-2 st. niższą, także kąpiel w ostrożeniu warzywnym (czarcim żebrze),
  • stosujcie letnie kompresy na czoło, kark, szyję, pachy, pachwiny,
  • podawajcie chłodne napoje do picia,
  • podawajcie herbatkę z lipy,
  • by wykonać prawidłowy pomiar na czole, warto osuszyć czoło z potu lub zmierzyć pod pachą,
  • pomiary na skroni i w uchu mogą wskazywać wartości o pół st. wyższe,
  • nie pozostawiajcie dziecka bez opieki,
  • skontaktujcie się z lekarzem, jakie leki możecie podać.

CIAŁO OBCE W NOSIE LUB UCHU

Objawy:

  • widoczne ciało obce,
  • pobudzenie,
  • problem ze słuchem lub oddechem.

Postępowanie

  • postarajcie się uspokoić dziecko,
  • poproście o wydmuchanie nosa – zatkajcie drożną dziurkę lub użyjcie fridy/katarku,
  • zajrzyjcie do otworu nosowego – czy widać przedmiot?
  • spróbujcie uchwycić je plastikową pęsetą,
  • nie próbujcie wyciągać ciała obcego z ucha lub nosa za pomocą patyczka do uszu.

Skontaktujcie się z lekarzem, gdy:

  • ciało obce tkwi głęboko lub jest wbite,
  • ciało obce jest niewidoczne, a objawy utrzymują się,
  • ciało obce zablokowało się w nosie lub uchu,
  • widzicie obecność krwi.

Dowiedzcie się, gdzie jest najbliższy dyżur laryngologiczny.

CIAŁO OBCE W OKU

Objawy:

  • łzawienie, ból oka
  • zaciskanie i tarcie powiek.

Jeśli to jest drobne ciało obce, to:

  • zasłońcie drugie oko,
  • starsze dzieci zachęćcie do mrugania okiem,
  • połóżcie dziecko, uspokajaj je,
  • delikatnie odsuńcie dolną powiekę,
  • użyjcie aparatu do płukania oka lub butelki z wodą z dziubkiem,
  • płuczcie oko od nosa do ucha,
  • jeśli nie udało się usunąć ciała obcego lub oko jest podrażnione, skontaktujcie się z lekarzem.

W przypadku większego ciała obcego:

  • ograniczcie poruszanie się dziecka,
  • załóżcie opatrunki na jedno i drugie oko,
  • skontaktujcie się z lekarzem lub wezwijcie pogotowie.

Jeśli ciało obce wbiło się w oko:

  • nie zakładajcie opatrunku, nie starajcie się stabilizować ciała obcego,
  • zasłońcie drugie oko,
  • uspokajajcie dziecko, przytulcie je, opowiadajcie, co dzieje się wokoło,
  • zadzwońcie na pogotowie.

DUSZNOŚĆ:

Objawy:

  • problem z oddychaniem,
  • kaszel,
  • świszczący oddech,
  • towarzyszący lęk,
  • zaczerwienienie, a następnie zasinienie skóry.

Postępowanie:

  • ułóżcie dziecko w pozycji siedzącej lub półsiedzącej,
  • nawiążcie kontakt wzrokowy,
  • starajcie się pokazać dziecku, jak ma oddychać,
  • przytulcie, zmniejszcie lęk,
  • podajcie leki, jeśli jest alergikiem, choruje na astmę,
  • kontrolujcie przytomność i oddech,
  • zadzwońcie na pogotowie.

KRWOTOK Z NOSA

Objawy:

  • krew płynąca z nosa,
  • ból okolicy nosa,
  • uczucie gorąca,
  • krew w ustach,
  • krztuszenie się krwią.

Jeśli doszło do urazu nosa, KONIECZNIE skontaktujcie się z laryngologiem celem wykluczenia krwiaka przegrody nosowej.

Jeśli nie wiesz, gdzie zadzwonić, zadzwoń pod nr 999 lub nr informacji medycznej.

Postępowanie:

  • poproście o wyplucie krwi z ust,
  • poproście o wydmuchanie nosa,
  • zaciśnijcie nos i pochylcie głowę do przodu (aby krew nie płynęła do gardła),
  • odczekajcie 10 min,
  • jeśli krew nadal płynie, zatkajcie nos na kolejne 10 minut – odwróćcie w tym czasie uwagę dziecka – opowiedzcie mu bajkę, włączcie bajkę w telefonie położonym na podłodze,
  • sprawdźcie, czy krew przestała płynąć,
  • jeśli nie – skontaktujcie się z lekarzem,
  • nie wkładajcie do nosa żadnych gazików, tamponów, waty.

PODTOPIENIE

Przyczyny:

  • zachłyśnięcie się wodą,
  • nabieranie wody do konewki,
  • zsunięcie w wannie w czasie kąpieli.

Objawy:

  • problem z oddechem

Nie pozwólcie dziecku kąpać się w nieznanych miejscach, miejcie ze sobą dmuchaną zabawkę, koło ratunkowe.

Z baseniku, sadzawki natychmiast wyciągnijcie dziecko z wody.

Postępowanie:

  • sprawdźcie, czy dziecko jest przytomne i oddycha,
  • jeśli nie – 5 wdechów, 30 uciśnięć klatki, 2 oddechy,
  • jeśli jest przytomne, pozycja boczna bezpieczna,
  • wezwijcie pogotowie lub skontaktujcie się z lekarzem.

Wypadki nad wodą WOPR 601 100 100

 

POGRYZIENIE PRZEZ PSA

Objawy:

  • ślady zębów,
  • mocne krwawienie,
  • mocny ból.

Postępowanie:

  • jeśli widzicie agresywne zwierzę, zadzwońcie na policję 997 lub straż miejską 986,
  • zadbajcie o bezpieczeństwo,
  • wezwijcie pogotowie lub przy mniejszych pogryzieniach, zgłoście się do lekarza,
  • następnie skontaktujcie się z właścicielem psa i poproście o książeczkę szczepień zwierzęcia; należy też zapytać właściciela, czy pies nie miał kontaktu z dzikim zwierzęciem lub nie został przez nie pogryziony,
  • zgłoście zdarzenie straży miejskiej lub policji, zróbcie zdjęcie psa,
  • gdy pies zaczyna atakować, a w pobliżu nie ma miejsca, gdzie można by się przed nim uchronić, należy stanąć nieruchomo i zasłonić dłońmi kark, tak aby ramiona ciasno przyległy do szyi – wówczas łokcie będą zasłaniały twarz. W żadnym wypadku nie należy uciekać, gdyż obudzi to w zwierzęciu instynkt łowiecki i może nasilić jego agresję. Dziecko można ustawić przodem do siebie i otulić je chroniąc głowę.

Jeśli jest taka możliwość, ranę należy przemywać przez ok. 5 minut wodą z mydłem (najlepiej antybakteryjnym). Kolejnym krokiem jest dezynfekcja rany i owinięcie jej bandażem.

Warto przyłożyć opatrunek chłodzący

Następnie należy jak najszybciej udać się do lekarza.

Sprawdźcie, kiedy było ostatnie szczepienie na tężec u osoby poszkodowanej .

Jeśli nie ma dostępu do wody i mydła, ranę należy oczyścić ze śliny psa i pozwolić jej krwawić przez kilka minut. W ten sposób można pozbyć się bakterii, które dostały się do ciała w wyniku pogryzienia.

Najważniejszym wstępnym elementem zapobiegania wściekliźnie jest właściwe postępowania z raną. Jeśli to możliwe, zalecane jest gruntowne, dokładne umycie miejsca ekspozycji (np. rany kąsanej, zadrapania, oślinienia) wodą z mydłem. Następnie można ranę zdezynfekować wodą utlenioną lub rivanolem.

Oczyszczenie rany jest bardzo ważne – w badaniach na zwierzętach dowiedziono, że samo oczyszczenie rany zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia wścieklizny o 90%.

Następnie, wskazana jest konsultacja u lekarza chorób zakaźnych. Na podstawie wywiadu, dotyczącego ekspozycji i danych na temat lokalnej sytuacji epidemiologicznej (jak często wścieklizna występuje na terenie, gdzie doszło do ekspozycji), lekarz decyduje, czy celowe jest podanie swoistej immunoglobuliny i szczepionki. Rozpoczęcie profilaktyki poekspozycyjnej można odłożyć do czasu potwierdzenia wścieklizny u zwierzęcia, o ile zwierzę, które ugryzło człowieka, nie miało objawów choroby podczas ekspozycji i jest możliwa jego 15-dniowa obserwacja weterynaryjna – zalecenie dotyczy wyłącznie psów i kotów.

Jeśli pies w czasie obserwacji będzie zdrowy, nie mógł zarazić wścieklizną w chwili narażenia i podanie szczepionki nie jest potrzebne.

PORAŻENIE PRĄDEM

Objawy:

  • rany oparzeniowe – rana „wejścia” i „wyjścia”,
  • utrata przytomności,
  • możliwe zatrzymanie oddechu,
  • skurcz mięśni.

Postępowanie:

  • wyłączcie prąd w pomieszczeniu – bezpieczniki – jeśli nie wiecie, jak wyłączyć prąd w pomieszczeniu, zadzwońcie pod 991 – pogotowie energetyczne lub 112,
  • odsuńcie źródło prądu za pomocą nieprzewodzącego materiału np. kija od szczotki – nie dotykajcie poszkodowanego ani kabli,
  • uważajcie na suszarkę w wannie!!!
  • nigdy nie dotykajcie poszkodowanego, jeśli nie macie pewności, że prąd jest wyłączony,
  • sprawdźcie jego przytomność,
  • nieprzytomny – sprawdźcie oddech – nie oddycha – przeprowadźcie resuscytację,
  • wezwijcie pogotowie po sprawdzeniu przytomności i oddechu,
  • jeśli oddech jest prawidłowy – na rany oparzeniowe załóżcie opatrunek hydrożelowy lub lekki opatrunek,
  • odwróćcie poszkodowanego – szukajcie innych ran – opatrzcie je,
  • cały czas kontrolujcie przytomność i oddech.

SKALECZENIE LUB OTARCIE

Postępowanie:

  • obficie przemyjcie ranę, nawet wodą,
  • odwracajcie uwagę dziecka,
  • zastosujcie plasterki „przyjazne dzieciom”,
  • uspokajajcie dziecko, mówiąc spokojnym głosem, komentarze typu: „a nie mówiłam, żebyś tym się nie bawił” nic nie dadzą.

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ

Przyczyny:

  • ściśnięcie dziecka w zatłoczonym miejscu,
  • upadek ciężkiego przedmiotu na klatkę piersiową,
  • przypadkowe zahaczenie o klamkę,
  • wypadek na rowerze/hulajnodze.

Objawy:

  • możliwa rana w klatce piersiowej,
  • silny ból w okolicy żeber,
  • możliwe zaburzenia oddychania,
  • krwista wydzielina z ust.

Postępowanie:

  • wezwijcie pogotowie,
  • kontrolujcie przytomność i oddech,
  • opatrzcie dziecko,
  • jeśli jest przytomne, ułóżcie w pozycji siedzącej,
  • jeśli jest ranne, załóżcie opatrunek z folią i przyklejcie z trzech stron,
  • okryjcie folią życia.

URAZ ZĘBÓW

Objawy:

  • krwawienie z jamy ustnej,
  • pusty zębodół,
  • pozostały fragment zęba.

Postepowanie

  • przyłóżcie zwinięty gazik w miejsce zęba,
  • znajdźcie i zabezpieczcie ząb,
  • skontaktujcie się ze stomatologiem.

Rodzice! Jeśli u Waszego dziecka dojdzie, w wyniku urazu, do wybicia zęba, powinniście wykonać parę prostych kroków, aby zwiększyć szansę na jego utrzymanie w jamie ustnej:

  • zachowajcie spokój i odnajdźcie wybity ząb, nie należy chwytać go za korzeń, starajcie się trzymać go za koronę;
  • jeśli nie widzicie wyraźnych uszkodzeń, to po przepłukaniu zęba solą fizjologiczną, możecie go samemu umieścić w zębodole (replantować). następnie polećcie dziecku zagryźć kawałek gazy, chusteczki itp. i natychmiast udajcie się do gabinetu stomatologicznego, gdzie lekarz dentysta przeprowadzi dalsze postępowanie;
  • jeśli nie jesteście w stanie samemu replantować zęba, to umieście go w jednym z następujących płynów: sól fizjologiczna, płyn do soczewek, mleko, ślina, nie należy przechowywać wybitego zęba w zwykłej wodzie wodociągowej;
  • kluczową kwestią, decydująca o powodzeniu replantacji jest czas, po około 1-2 godzinach dochodzi do obumierania komórek ozębnej (tworzących aparat utrzymujący ząb w zębodole), co znacznie pogarsza rokowanie.

 

URAZ ŻUCHWY

 

Objawy:

  • silny ból,
  • deformacja żuchwy,
  • obrzęk,
  • trudności z mówieniem,

Postępowanie:

  • przyłóżcie chłodny kompres,
  • ustabilizujcie żuchwę rękami lub chustą, szalikiem, apaszką, delikatnie owińcie bandażem, żeby żuchwa była nieruchoma,
  • uspokajajcie dziecko, nie zadawajcie pytań, żeby nie było zmuszone odpowiadać,
  • przykryjcie je,
  • zadzwońcie na pogotowie lub skontaktujcie się z lekarzem.


UŻĄDLENIA OWADÓW

Objawy:

  • zaczerwienienie,
  • obrzęk,
  • ból,
  • ślad po ukąszeniu.

Postępowanie

  • zadbajcie o bezpieczeństwo, by nie doszło do kolejnych użądleń,
  • usuńcie żądło najlepiej pęsetą– tylko w przypadku pszczoły,
  • uspokójcie dziecko,
  • połóżcie opatrunek schładzający,
  • obserwujcie stan dziecka – zwróćcie uwagę na pojawienie się obrzęków utrudniających oddech, przyspieszenie oddechu i pracy serca, pocenie się, zaczerwienienie skóry twarzy, pokrzywkę,
  • jeśli dziecko ma problem z oddychaniem, ułóżcie dziecko na plecach z lekko uniesionymi nogami, ewentualnie w pozycji bocznej ustalonej,
  • kontrolujcie przytomność i oddech,
  • jeśli zaobserwujecie reakcję alergiczną, wezwijcie pogotowie,
  • wezwijcie pogotowie, gdy doszło do użądlenia w usta, szyję czy język.

UWAGA! Może rozwinąć się wstrząs uczuleniowy lub dziecko może przestać oddychać!

BLIZNY

Postępowanie:

Zastosujcie:

  • aloes – miąższ na zmniejszenie stanu zapalnego, zaczerwienienia,
  • kolagen w płynie – Colway – stosujemy na wilgotną skórę,
  • srebro i złoto koloidalne.

Pakowanie samochodu

To niesamowite, takie małe dziecko, a tyle bagażu prawda?

Dlatego gdy wybierasz się w dłuższą podróż z dużą ilością bagażu, warto pamiętać o kilku zasadach:

  1. Gaśnica, trójkąt, apteczka i folia życia powinny być łatwo dostępne po otwarciu bagażnika (a nie zakopane pod wszystkimi walizkami).
  2. Torbę z pieluchami, jedzeniem, wodą, ewentualnie lekami dla dziecka, dobrze jest wziąć do środka. Nigdy nie wiecie, kiedy będzie potrzebna, może się zdarzyć, że utkniecie w korku i to będzie dobry moment na posiłek czy podanie wody.
  3. U starszego dziecka dobrze sprawdzają się organizery, w których można ukryć różne niespodzianki, książeczki układanki, które zajmą trochę czasu i umilą podróż.
Skip to content